December 2004

Vrijdagavond had ik mijn buurman op bezoek. Tot zeker drie uur 's nachts hebben we zitten kletsen en tegelijk de hele wereld verbeterd. Je kent het gesprek.

Hoewel? Is dat wel zo?

Mijn buurman is Marokkaan. Marokkaan in Nederland. Ik verzeker je, hoe liberaal hij ook is, dat is geen eenvoudig bestaan op dit moment.

Geboeid heb ik geluisterd naar hoe hij vertelde over zijn achtergronden. De eerste wereld van zijn ouders is klein en magisch. Zij komen oorspronkelijk uit een bergachtig gebied (in Marokko vrijwel onvermijdelijk), een klein dorp 'zo'n tachtig kilometer uit de kust, waar je bij enige neerslag van betekenis alleen te paard uit weg kon komen, geloven in geesten en in zorg voor elkaar. Beide sprookjes in ons verfijnde en verlichte westen.

Mijn buurman ging te paard naar school. Kom daar nog maar eens om in Nederland .

Zijn ouders zijn naar Nederland gekomen om economische redenen. Hun verwachtingen zijn uitgekomen. Inmiddels is de vader van mijn buurman gepensioneerd en teruggekeerd naar Marokko. Terug naar zijn geboortegrond waar hij met het hier in Nederland opgebouwde kapitaal een klein imperium heeft opgeboud en zo bijdraagt aan de lokale economie door het bieden van werkgelegenheid bijvoorbeeld en door nieuwe huizen te bouwen.

Mijn buurman is in Nederland gebleven (quite obviously) en zijn broer ook. Buurman werkt in de bouw, heeft een Hammam, een lieve vrouw, een klein dochtertje. Zijn broer werkt bij een gemeentelijke instantie.

Marokkaan in Nederland. Zonder van jezelf te vervreemden toch integreren. Dat is een moeilijke persoonlijke opgave, iedere dag weer. Het is hartbrekend als je huis overhoop is gehaald omdat 'ze' willens en wetens precies op de avond van het suikerfeest dat jij elders viert met de familie van je vrouw, bij je hebben ingebroken rond negen uur 's avonds al. Het is moeilijk om het niet persoonlijk te nemen als je na Van Gogh wordt bereigd en daarom bang bent dat ze je zaak 's nachts komen vernielen of als je ziet gebeuren dat 'geitenneuker' het Nederlandse taaldomein binnendreunt en plots tot ieders idioom behoort en zonder al te veel omhaal dagen lang ieder uur minstens vijf tot acht keer door de radio komt knallen als pistoolschoten gericht op je eigen moreel erfgoed.

Mijn buurman vertelde met veel humor de volgende anecdote:

Schaapachtig

"Mijn broer werkt voor de gemeente. Hij inspecteert ondermeer nieuwe bouwwerken op rechtmatigheid en veiligheid. Op een dag moest hij in Haastrecht zijn, bij een boer waarover de buren hadden geklaagd dat er bouwwerkjes verrezen die buiten het bestemmingsplan vielen.

Het is een aantal jaren geleden gebeurt inmiddels en toen had mijn broer nog niet veel geld. In een klein, grijs autootje reed hij het erf van die boer op. Het was een grote, statige herenboerderij met een ruim erf voor de deur.
Nog voor mijn broer uit de auto was gestapt, stond de boer al buiten en kwam op hem toelopen. Druk gebarend met de armen en iets roepend. Mijn broer verstond hem nog niet en stapte uit.

Geen schapen. Niet schapen. Jij begrijp? Geen schaap voor jou. riep de boer hem toe. Mijn broer moest ongelofelijke moeite doen om zijn gezicht in de plooi te houden en kon gelukkig even terug de auto induiken om zijn identiteitsbewijs te pakken.

Toen hij weer overeind kwam, stond de boer inmiddels pal naast 'm. Jij niet begrijp? Ik geen schaap voor jou. was het nogmaals.

Onverstoord zei mijn broer in perfect Nederlands Goedenmiddag, mijnheer. Hij hield zijn identiteitsbewijs voor de ogen van de boer. Ik ben van de gemeentelijke inspectiedienst en ik kom hier, omdat er klachten zijn over illegale bouwactivteiten.

De boer sprong een meter terug, verkleurde dieprood en stamelde schaapachtig een pardon."