November 2004

Een objectieve waarneming is onmogelijk. Een waarneming komt altijd het systeem van de waarnemer binnen, alwaar het betekenis krijgt, niet noodzakelijkerwijs bewust. Bovendien is het instrumentarium dat de waarnemer tot zijn beschikking heeft, slechts vierdimensionaal. Daarmee blijft veel buiten waarneming. Een waarneming is dus subjectief en beperkt.

Daarbij is de aloude vraag 'Bestaat iets als het niet wordt waargenomen?' eigenlijk het vragen naar een onderscheid tussen een metafysisch en een subjectief bestaan. Het erkennen van een metafysisch bestaan der dingen, dus buiten de subjectieve waarneming, geeft de gelegenheid om de subjectieve waarneming te toetsen aan de voorstelling die men heeft van het buitenwaarnemelijk metafysisch bestaan van een object en die men voor het objectiefst houdt.
Dat is volgens mij de enige manier waarop Nederlanders met hun Europees, Judaechristelijke achtergrond en mensen met een niet-Europese Islamitische achtergrond nog de leerzame discussie kunnen aangaan. De ruimte voor emoties wordt vooralsnog ingenomen door een lijk en een brief van vijf kantjes.

Erasmus heeft mijn stem.