PretLetters

Webontwerp

webontwerp
[Alt]+ gaat naar
Accesskeys
S Sla sectienavigatie over
0 overzicht
1 content
2 techniek
3 html
4 css
5 liquid design
6 overwegingen
B bronnen
G glossary

Overwegingen

Voor en tijdens het bouwen van een internetsite is er een aantal overwegingen die bewust gemaakt moeten worden.

Taalkeuze

Een belangrijke overweging betreft "In welke taal ga ik de content van mijn site aanbieden?" Dat is natuurlijk geheel afhankelijk van wie je tot je publiek rekent. Onderwerpen te over die het rechtvaardigen pagina's in uitsluitend Nederlands te schrijven. Andere onderwerpen kunnen misschien beter in het Engels (of een andere taal) worden opgesteld.

Zo kent mijn site een aantal pagina's, waarvan de inhoud het gebruik van Engels rechtvaardigt. Dat zijn dan de bijvoorbeeld de pagina's over mijn hobby's, over het sexueel misbruik en de pagina's in deze sectie, over ontwerpen voor het internet. Ook de pagina's met de verhalen over zweefvliegen kunnen behalve in het Nederlands ook in het Engels gesteld worden.
Daarnaast zijn andere pagina's zeer gericht op Nederlandstalige bezoekers. Dat zijn dan vooral de pagina's met informatie over zweefvliegen in Nederland en bijvoorbeeld de pagina's over mijn werk, waarin ook een open sollicitatie is opgenomen.

Ik moest eerlijk blijven. Nederlands is mijn eigen taal en ik druk me daarin het meest eenvoudig uit. Anderzijds ben ik dol op hogere aantallen bezoekers aan mijn site en de wereld is nogal wat groter dan Nederland alleen.

Daarnaast, het opzetten en onderhouden van een site op internet is slechts een hobby. Één waar ik veel lol aan beleef en waarbij ik veel eer leg in goed bouwen, logisch, gestructureerd, foutloos gecodeerd, maar het blijft dan nog steeds een hobby. Er hangt niets vanaf. Geen broodwinning, geen verliezen en winsten. Dan moet ik met een schappelijke tijdsbesteding deze hobby tussen mijn werk, studie en andere hobby's kunnen frotten.

Google Groups discussiegroep: PretLetters Bekijk de discussiegroep op groups.google.com

Dat leidde er in mijn geval toe, dat ik de pagina's van deze site tot nu toe uitsluitend in het Nederlands heb geschreven. Een bewuste keuze. Ik beheers Nederlands beter dan Engels, ik ben niet op jacht naar enorme bezoekersaantallen en ik ben niet afhankelijk van deze site, op geen manier. Het bouwen en onderhouden van deze site met nu nog uitsluitend Nederlandstalige pagina's kost me al meer tijd soms, dan ik plezierig vind.

Omvang van internetpagina's

Ik heb hier al kort aan getipt. De omvang van een pagina is voor een bezoeker heel belangrijk. Enerzijds wilde ik graag bij elkaar houden wat overduidelijk bij elkaar hoort. Anderzijds wilde ik ellelange lappen tekst zien te voorkomen. Ik weet dat ik zelf ook niet een pagina die geprint achttien kantjes is vanaf mijn scherm zal blijven lezen.

Ergens zit een optimum. Een lange uitleg per schermhoogte in aparte pagina's opknippen is hinderlijk voor de bezoeker, omdat hij/zij steeds weer een nieuwe pagina moet opvragen. Een lange uitleg in één keer neerplempen, zonder duidelijke structuur en eenvoudig te bereiken sub-delen is ook niet prettig.
Met de bezoeker in gedachte, en je eigen ergernissen daar bij meenemend, kan het niet heel moeilijk zijn om een logische opdeling van de inhoud van je site in pagina's te vinden.

Er is nog een aspect aan omvang. Niet iedere bezoeker bezit een kabel- of ADSL-verbinding. Er zijn nog zet mensen die via een tragere inbelverbinding zullen proberen jouw pagina's op te vragen. Zelf werk ik met een verbinding via een mobiele telefoon, GPRS, dat wel, maar uitermate traag in verhouding tot de moderne manieren van internetten.
Als ik niet binnen ongeveer zeven seconden iets zie gebeuren in mijn browservenster, klik ik de pagina al weer weg. Door de omvang van de pagina, uitgedrukt in kB, in alle redelijkheid te beperken, voorkom je dat je bezoeker vroegtijdig, al tijdens het downloaden, afhaakt.

Elementen van 'derden'

Ik ben gek op goodies. Daarmee bedoel ik dingetjes als een goede bezoekersteller, een prikbordje en een zoekvakje. Andere mogelijkheden, die ik niet gebruik, zijn bijvoorbeeld een gastenboek of een chat board.
Door mijn keuze om voorlopig mijn site te blijven draaien vanaf het gratis account van Wanadoo ben ik zeer beperkt in het zelf toepassen van scripts. Bovendien, ik ken geen scripttalen.

Veel van de soort goodies die ik aantrekkelijk vind, zijn, veelal gratis, te vinden op bepaalde sites. Bij navraag en zoeken in bijvoorbeeld Google heb ik er een aantal gevonden.
Mijn bezoekersteller haal ik bij Webstats4U.com vandaan en het zoekvakje op mijn pagina's komt van Atomz.

Er kleeft één nadeel aan het gebruiken van dit soort goodies van derden. Je bent afhankelijk van de kwaliteit van de server, waarop de service die je je bezoeker wilt bieden, draait. Die servers zijn niet altijd even betrouwbaar en zelfs de beste servers vallen door overmacht wel eens uit.

Dat betekent dat je pagina's zullen laden tót het punt waarop de browser dat exerne element tegenkomt. Daar is het over met de pret. De pagina laadt niet verder, de bezoeker haakt af en er is een grote kans dat hij/zij nooit meer bij je terugkomt.

Ik heb besloten om die goodies die ik echt de moeite waard vind, te blijven gebruiken. Maar ik zorg er wel voor dat het laden van mijn pagina's onafhankelijk is van het al dan niet beschikbaar zijn van de server van de leverancier van die leuke dingetjes. Dat heb ik gedaan door in mijn broncode de source code van dit soort dingetjes helemaal achteraan op te nemen. Vervolgens gebruik ik CSS om de elementen op de juiste plek in het browservenster te plaatsen.
Als de server van NedStat er per ongeluk uit ligt, zal mijn bezoeker er geen hinder van hebben. De pagina laadt gewoon. Het bezoek wordt niet meegeteld, maar dat is van ondergeschikt belang.

Frames - wel of niet

Mijn allereerste homepage, jaren geleden, had een frameset waarin de verschillende pagina's werden getoond. Zeer klassiek met tegen de bovenkant van het venster een schermbrede titelbalk met logo, links een smalle strook met het navigatiemenu en in het midden en rechts een groot frame, waarin de verschillende pagina's, tientallen toen, werden geladen en getoond aan de bezoeker.

In principe is er niets verkeerd aan het gebruik van frames, mits er doordacht mee wordt omgegaan. Belangrijk is om je te realiseren hoe een frameset met de onderliggende pagina's getoond worden in een tekstbrowser als Lynx. Niet iedereen draait Linux en kan eenvoudig over de Lynx-browser beschikken, maar om te ontdekken hoe je site er (ongeveer) uitziet in een tekstbrowser, kan je de browser Opera downloaden en daar een tekstbrowser mee simuleren.

Als dat niet kan, is het misschien verstandig om het renderen van frames eens een keertje uit te zetten in je favoriete browser.

Door zo je site eens te bekijken, als in een tekstbrowser of zonder frames, ontdek je in hoeverre het world wide web de pagina's van jouw site gaat kunnen opnemen en presenteren.
Als de pagina's die je in je hoofdframe gaat tonen, weinig of geen hyperlinks bevat naar de andere pagina's van je site, is er dus geen 'webachtige' structuur en is het opnemen in het geheel, reuzachtig geheel van alle internetpagina's niet gelukt.

Dat betekent dat het hebben van hyperlinks in de pagina's zelf dus een must is. Ook het invullen van een functioneel gedeelte in het <noframes> van je framesetpagina is belangrijk, omdat vanuit daar de rest van de site dan toch eenvoudig bereikbaar wordt.
En dat is dan niet alleen omdat er mensen zijn die browsers gebruiken waar framesets niet in worden getoond, maar ook omdat zoekmachines, bijvoorbeeld Google je pagina's zullen zien, zoals ze er ongeveer uitzien in een tekstbrowser. Geen uitgewerkt en doordachte content in het <noframes> gedeelte en er is niets voor Google om te spideren en zullen de pagina's na de home page niet kunnen worden opgenomen.
Bovendien, mocht een zoekmachine een inhoudelijke pagina toch hebben gevonden en in de index opgenomen, bijvoorbeeld omdat iemand een link naar die pagina heeft gemaakt, dan zal een bezoeker die je pagina vindt via die zoekmachine slechts die kale pagina op het scherm krijgen, zonder de frameset er omheen. Dan kan die bezoeker vanaf die pagina niet verder naar andere delen van je site. Dit is op te vangen met scripts, maar, zoals elders aangegeven, dat is een niet al te betrouwbare methode.
Een laatste nadeel is dat de bezoeker met een gemiddelde of met weinig kennis van het internet en van zijn/haar browser eigenlijk alleen maar je home page, namelijk de pagina waarin de markup van de frameset is opgenomen, kan bookmarken of opnemen in de favorietenlijst van de browser. Dat is uitermate storend. Als ik een bookmark wil zetten omdat ik een pagina inhoudelijk belangrijk genoeg vind daarvoor, wil ik niet steeds opnieuw langs de home page moeten fietsen om, na het afklikken van een route door de site, alsnog bij de gewenste pagina uit te komen. Zo'n pagina, opgenomen in frames, komt mijn bookmark list niet in.
Dat zijn belangrijke weetjes.

Zelf ben ik als een haas afgestapt van het gebruiken van frames, toen ik me dit allemaal realiseerde. Het correct en functioneel opzetten van een site die in een frameset wordt gerendeerd is een beestachtige hoeveelheid werk en het onderhoud is idem arbeidsintensief.
Voor mij geen frames meer. Met correcte, functionele markup en een consequent gebruik van CSS bereik ik nu dezelfde, visuele, effecten, waarbij een frameloze browser of een zoekmachine alles perfect tot zich krijgt.

Zoekmachines - wat willen ze van me?

Ik wil uiteraard bezoekers hebben op mijn site. Ik schrijf de pagina's a) omdat ik het heel leuk vind om dat te doen, het is een hele uitdagende en bevredigende hobby en b) omdat ik denk dat ik andere mensen wat te vertellen heb. Dan moeten die andere mensen wel weten dat ik besta en verschillende onderwerpen in mijn site behandel.

Bezoekers komen over het algemeen op je site terecht via zoekmachines. Bijvoorbeeld Google is zo'n zoekmachine. Er is op het internet veel te doen over Search Engine Optimazation, SEO. Artikelen, sites, nieuwsgroepen. Er is zelfs een complete beroepsgroep voor ontstaan.
Immers, wanneer je een pagina over een onderwerp op het net plaatst, ben je bepaald niet de enige. Sommige onderwerpen en pagina's hebben 'concurrentie' van tienduizenden, soms honderdduizenden, andere pagina's waarin dat onderwerp ook al behandeld wordt. Als jouw pagina in de index van een zoekmachine voor een bepaalde zoekopdracht op plaats 9.712 verschijnt, is de kans nagenoeg nihil dat die pagina vanaf deze positie bezoekers trekt.

Begrip over wat het doel is van een zoekmachine en hoe de zoekmachine werkt om dat doel te bereiken, kan helpen om je positie in de lange lijsten te verbeteren.

Zie over zoekmachine-optimalisatie ook dit toegespitste en zeer relevante artikel over zoekmachine-optimalisatie dat ik schreef in november 2005.

Doel van zoekmachines

Het primaire doel van alle zoekmachines is, om de gebruikers van het internet op een vriendelijke manier toegang te kunnen geven tot relevante informatie, geselecteerd aan de hand van zoeksleutels, en uit duizenden en nog eens duizenden pagina's gefilterd.

Aan de gebruikerskant vraagt een internetter een beginpagina van een zoekmachine op, vult een zoeksleutel in (vaak slechts één woord, maar complexere manieren van zoeken kunnen ook) en klikt op 'zoek'. De zoekmachine spit door de miljoenen pagina's die zij heeft geïndexeerd en probeert de meest relevante pagina, relevant in relatie tot de door de websurfer opgegeven zoeksleutel, boven aan de lange lijst van zoekresultaten te tonen. Hoe verder naar onder een geïndexeerde pagina in de lijst met zoekresultaten wordt geplaatst, hoe minder relevant de pagina zal zijn, volgens de zoekmachine.

Globale methode van zoekmachines

Er zijn heel veel zoekmachines en allemaal laten ze de exacte manier van werken in het duister. Zo wordt misbruik van kennis door webontwerpers voorkomen. Schrijven voor het internet doe je immers in eerste instantie voor de menselijke bezoeker. Goede plaatsing in de zoekresultaten bij zoekmachines is belangrijk, maar moet ondergeschikt zijn en blijven aan de toegankelijkheid voor de bezoekers van je site.

Toch is er wel wat bekend over het hoe en wat van de door zoekmachines gebruikte technieken. Zoekmachines sturen kleine programmaatjes over het web, indexeerrobots, die iedere hyperlink die zij tegenkomen op internetpagina's volgen, in een eindeloze speurtocht naar pagina's en informatie.
Als ze via een gevonden link op een pagina terechtkomen, kopiëren ze de inhoud daarvan naar een gigantische database, hun index. De inhoud wordt vervolgens 'bekeken', geautomatiseerd uiteraard en niet door menselijke ogen, en geanalyseerd.

Bij dat bekijken en analyseren kijkt de zoekmachine vooral naar de 'platte' content, de teksten. En dat is ruim te nemen. Niet alleen de tekst die op het scherm van de bezoeker verschijnt, maar ook het gebruik van alt en title bij illustraties, hyperlinks, afkortingen en dergelijke telt voor een zoekmachine als content.
Bij het doornemen en analyseren van deze tekstuele inhoud van pagina's wordt via een (geheim gehouden) algoritme bepaald wat de relevantie is van de pagina voor verschillende zoeksleutels. Daarbij wordt gekeken naar de plaats in het document en frequentie waarmee bepaalde begrippen worden gebuikt. Ook de onderlinge plaats van bepaalde begrippen weegt mee in de beoordeling van de relevantie van de pagina.

Daarnaast is een zoekmachine gevoelig voor een correct en consequent gebruik van markup. Dat is ook logisch, want een zoekmachine ziet niets, is geen grafische browser. De zoekmachine krijgt de inhoud van een pagina gepresenteerd, ongeveer zoals de pagina in een tekstbrowser wordt getoond.
Zo wordt algemeen aangenomen (zekerheid bestaat niet in deze spannende SEO wereld) dat een zoekmachine meer gewicht geeft aan een woord dat is opgenomen in een tekstkop, dan in de 'platte tekst'. Daarbij geldt dan dat een begrip, opgenomen in een <h1> element meer weegt dan datzelfde begrip, opgenomen in bijvoorbeeld een <h3> element.
Ook het correct gebruiken van tabellen (niet voor lay-out doeleinden, maar voor het weergeven van uitsluitend tabulaire data) wordt 'beloond' met een hogere plaatsing in de zoekresultaten.
De ruimte die de code voor de markup inneemt in de totale omvang van een pagina, dus de verhouding tussen markup en de 'platte tekst' van de inhoud, zou ook nog eens een rol kunnen spelen. Het scheiden van markup en style door gebruik te maken van een extern stijlblad heeft dus nog aanvullend nut in dit verband.

Ook van zwaarwegend belang is de <title> van de pagina, zoals die in de <head> wordt opgegeven. Een doordacht gebruik van begrippen in evenwicht met het samenstellen van een pakkende titel leidt tot een hogere plaatsing in de zoekresultaten.

Optimalisatie

Er zijn vele zoekmachines dus denk niet alleen aan Google. Daarnaast zijn er nog andere manieren waarop mensen aan informatie van het internet komen. Denk aan het Open Directory Project en aan de Wikipedia in verschillende talen.
Hierover schreef ik in januari 2006 het artikel Vinden en Gevonden worden dat nuttige achtergrondinformatie geeft in aanvulling op deze pagina.

Je kan veilig aannemen dat je pagina's het goed zullen doen bij de verschillende zoekmachines, als je je pagina's optimaliseert voor de menselijke bezoeker. Voor de bezoeker, ongeacht welke browser hij of zij gebruikt, is goede markup, een consequente scheiding van structuur en inhoud, een eenvoudig toegankelijk menu met simpele hyperlinks om te navigeren en het nuttig gebruik van attributen als alt en title bij afkortingen, jargon, illustraties en hyperlinks aantrekkelijk. Het maakt de site toegankelijk en op alle mogelijke manieren te benaderen.

Daarnaast wegen 'binnenkomende links', hyperlinks die vanuit een andere site, een pagina van iemand anders, naar jouw pagina verwijzen, relatief zwaar. Een zoekmachine gaat er van uit, dat, als er veel pagina's naar jouw pagina verwijzen, jouw pagina wel belangrijk zal zijn.
Het is zaak om, behalve een goede, schone, foutloze en logische structuur van pagina's en site, aantrekkelijke en interessante inhoud te bieden, waar andere webbeheerders graag naar zullen verwijzen.

Toen ik me, na enkele weken me hierin verdiepen, realiseerde dat de bezoeker en de kwaliteit van mijn site voorop stonden, heb ik me niet langer beziggehouden met optimalisatievraagstukken voor zoekmachines. Ik bouwde en schreef mijn pagina's zoals ze voor de bezoeker optimaal zouden zijn en had het geduld om te wachten tot zoekmachines ze zouden vinden en indexeren.
Inmiddels, dat indexeren kost makkelijk enkele maanden, is het grootste gedeelte van mijn site te vinden via bijvoorbeeld Google. Tot mijn vreugde verschijnen mijn pagina's met hun verschillende thema's vrijwel allemaal in de top tien of twintig van de zoekresultaten.

Houd je dus niet bezig met wat een zoekmachine van je wil, maar bouw, ontwerp, schrijf voor de mensen in al hun diversiteit. Het komt goed. Je zult het zien.

Browsers - nukken en grillen

Er is een groot aantal manieren waarop internetpagina's getoond worden, doorgegeven is een beter woord, aan de bezoeker. Grafische browsers is slechts één manier en daar zijn dan nog eens veel verschillende van ook.

Niet alleen Internet Explorer wordt gebruikt door de bezoekers, al heeft een overweldigende meerderheid van mijn bezoekers wel die browser in gebruik (ruim 90%). Maar ook Opera en Mozilla kom ik tegen in mijn bezoekersstatistieken. Dan vergeet ik even de browsers die zijn geschreven voor niet-Windows systemen. Nogal wat mensen hebben een Apple McIntosh of gebruiken Linux op hun computer.

Ik heb me er na enige tijd aan gewend om mijn pagina's wel te testen in een aantal moderne browsers, zoals recente versies van Netscape, Opera, Mozilla, Firebird, Internet Explorer, Lynx en Konquerer en ook een browser die over IE heen ligt, Avant.

Ook heb ik me er bij neergelegd, dat de pagina's van mijn site niet in alle (met name) oudere browsers even goed getoond wordt. Dat is dan jammer.
Ik wil een aantal dingen wel bespreken hier:

  1. IE en het Box-model
  2. Netscape v4.x
  3. Graceful degration

Internet Explorer en het Box model

Om een prettig en correct gebruik te kunnen maken van CSS is een grondig begrip over het 'Box-model' onontbeerlijk. Het box-model maakt het mogelijk om een soort van gebieden op je scherm aan te maken, waarin je bepaalde content met eigen opmaakkenmerken kan plaatsen.
In officiële, technische taal staat het er zo: The CSS box model describes the rectangular boxes that are generated for elements in the document tree and laid out according to the visual formatting model. Officieel zijn de inhoud, de padding en de rand onderdeel van de box. De marge valt buiten de box, zit om de box heen. Simpel.
Totdat je ontdekt dat nagenoeg iedere browser zich hier aan houdt, behalve Internet Explorer. Bij IE zit alleen de content in de box. Padding, rand, en marge zitten volgens IE buiten de box.

Dit heeft vervelende consequenties. Als je een box vrij nauwkeurig wil positioneren, omdat je dat nou eenmaal mooi vind, zal je moeten kiezen of je wenst dat die plaatsing in IE of in iedere andere grafische browser klopt.
Ik heb gekozen voor IE uit pragmatische overwegingen. Het merendeel van de bezoekers van mijn pagina's gebruikt immers IE. Dat betekent wel, dat bezoekers met een andere browser bijvoorbeeld de tekst op een pagina een heel eind zien verzakken ten opzichte van de bovenrand van het menu. Een combinatie van padding en marge op de elementen die samen de kop van mijn pagina maken, veroorzaakt dit. En er is niets aan te doen, tenzij via complexe scripts die met 'browser sniffing' ontdekken welke browser de bezoeker gebruikt en steeds een toepasselijke style sheet oproepen. Maar dan nog, bijvoorbeeld Opera kan zich voordoen als een geheel andere browser. Dan gaat je scriptje volledig de mist in.

Dus pijnig jezelf niet met het langdurig zoeken naar lastige oplossingen. Zolang IE zijn zaakjes niet op orde heeft, zullen je pagina's er op aspecten anders uit zien in IE versus iedere andere grafische browser.

Netscape v4.x en andere oude browsers

Een veel gehoord en gelezen zorgenkindje van het internet is Netscape versie 4. Deze al oude browser wordt bijvoorbeeld in de Verenigde Staten door veel overheidsinstellingen en onderwijsinstituten nog steeds gebruikt, omdat de vervanging door modernere browsers met veel te hoge kosten gepaard gaat voor de daartoe nodige licenties.

Mocht je ooit in de gelegenheid zijn om met een NS versie 4 te surfen, leef je uit en schrik van de ellendige manier waarop deze browser pagina's, die gebruik maken van CSS, op je scherm zet. Het is echt heel, heel erg wat daar gebeurt.
Een browser die niet kan omgaan met CSS en daarom alle instructies vanuit de style sheet negeert, dat is prima. Maar NS versie 4 doet de verkeerde dingen met CSS, waardoor pagina's volledig kapot gaan, al zijn ze nog zo goed geschreven.

Ook hier heb ik mezelf geleerd: Niets van aan trekken! Er zijn veel belangrijker dingen rond webontwerp. De kans dat iemand in mijn publiek nou net die foute browser heeft is aanwezig, maar heel klein. Bovendien, als iemand die browser heeft, weet hij/zij zelf prima dat pagina's niet al te fraai getoond gaan worden.
Niet mijn probleem. En mijn advies is dan ook, vergeet al die voorgestelde en bediscussieerde hacks en concentreer je op wat er wel toe doet.

Dit geldt evenzo voor andere oude browsers, waarvan bekend is dat ze niet zo soepeltjes om kunnen gaan met CSS.

Graceful degration

Als een browser helemaal niet kan werken met de instructies in je style sheet heb je eigenlijk nog het minste probleem. Er van uitgaande dat je document duidelijke inhoud bevat die goed is gestructureerd met fatsoenlijk gebruik van kopjes voor teksten en tabellen alleen daar waar tabulaire data in je document voorkomt, lijsten voor lijsten zijn gebruikt etcetera, zal de pagina namelijk zeer helder en leesbaar getoond worden.
Graceful degration wordt in zó'n geval het niet verwerken van opmaakinstructies, of beter opmaaksuggesties, genoemd. De pagina doet zijn plicht en geeft de content weer in de structuur die je hem met doordachte en grondige markup in je HTML hebt gegeven.

Om voor mezelf te controleren of de structuur van mijn pagina's voldoende is, maak ik geregeld gebruik van de browser Opera versie 7.11, waarmee style sheetsstylesheets aan en uit zijn te zetten en waarmee ook een emulatie van een tekstbrowser kan worden uitgevoerd.
Met één simpele klik kan je ook style sheetsstylesheets uit en aan zetten in de browser Mozilla Firebird, als je daar de Web Developer Toolbar hebt geïnstalleerd. Of in Netscape met de PNH Developer Toolbar

Nieuwe technieken, Moderne fratsen

In mijn site gebruik ik weinig Flash of Shockwave. Ook gebruik ik geen Java of Java Applets. Mijn site is vooral een tekstsite met hier en daar een onschuldig plaatje. That's it.
Dat is vooral omdat ik zelf helemaal niet gecharmeerd ben van allerlei moderne, bandbreedte vretende applicaties op het internet. Ik heb in iedere browser die ik gebruik (en dat zijn er nogal wat) al die opties en invoegtoepassingen uitgeschakeld staan. Mocht een pagina me niet leveren wat ik verwacht, omdat de inhoud afhankelijk is gemaakt van invoegtoepassingen etcetera, ga ik gewoon naar de buurman, die me wel ongestoord zijn content biedt.

Hier zit een belangrijke boodschap in. Niet zozeer dat je geen invoegtoepassingen zou moeten gebruiken, maar dat je je instincten moet vertrouwen als het gaat om het maken van keuzes over wat je wel en niet in je pagina's wil laten terugkomen.
Ga bij jezelf na waar jij je nou echt aan ergert op het internet. En wat is de ergernissen top-tien van je vrienden en familie? Als je dat in kaart hebt, doe er dan alles aan om die ergernissen zelf te voorkomen.

Als je het dan toch wilt, bijvoorbeeld omdat je een leuk filmpje wilt publiceren, doe het dan op de goede manier.
In mijn weblog geef ik in een artikel van maart 2006 een uitgebreide tutorial over het on-line publiceren van video's; een tutorial voor dummy's zo gezegd, met vele verwijzingen naar gratis programma's en met goede voorbeelden en handige code snippets voor verschillende players. Wellicht het bestuderen waard.

Copyrights en paginabeveiliging

Apetrots was ik op een gegeven moment op mijn ontwerp en inhoud van mijn site. Ik wilde daarom voorkomen dat anderen heel eenvoudig mijn inhoud en of opmaak zouden kunnen jatten. Ik ging op zoek naar methoden om mijn pagina's te beveiligen.

Via Google vond ik ontelbare scripts om dat te doen. Scripts waarmee de functionaliteit van de rechter muisknop werd geblokkeerd bijvoorbeeld. En complexere dingen, alle met het doel te voorkomen dat iemand mijn broncode kon zien en of kopiëren

Overbodig en verspilde moeite bleek. Het is voor iemand met verstand van zaken heel eenvoudig om toch bij de broncode te kunnen komen. Via het menu van de browser heeft hij die zo te pakken. En anders kan hij de in de cache van zijn systeem opgeslagen kopie van de pagina openen in bijvoorbeeld Notepad. Ook kan een bezoeker het draaien van JavaScript door de browser uitschakelen en zo de beveiliging omzeilen.

Ik begon me te realiseren, dat een pagina die op het internet staat en die is opgevraagd door een bezoeker, nagenoeg altijd als een kopie op het computersysteem van die bezoeker terecht zal komen (tenzij zwaar beveiligd met complexe server side scripts). Die kopie, daar heb ik volstrekt geen zeggenschap over. Sterker nog, een bezoeker kan met gratis programmaatjes of de functies van bijvoorbeeld Internet Explorer een hele website in één klap met alle onderdelen kopiëren naar zijn harde schijf.
Desnoods maakt de bezoeker een schermkopie om een afbeelding bijvoorbeeld, die hij dol graag wil hebben, toch te pakken te krijgen, buiten alle beveiligingstrucs om.

Het proberen pagina's van een website te beveiligen tegen kopiëren door bezoekers is voor een hobbyist dus vrijwel onbegonnen werk. De logica van het internet, een kopie van een pagina wordt op de harde schijf, in de cache van de bezoeker geplaatst, staat beveiligen door toepassen van 'kopieerbeveiliging' niet toe.
Andere vormen van beveiliging, zoals het afschermen met wachtwoorden van een (gedeelte van een) site, kunnen uiteraard wel, maar dat is alleen nuttig als het gaat om informatie waarvan je niet wilt dat iedereen er zomaar bij kan.

Publiceren op het internet betekent dat je iedere bezoeker toestaat een kopie van die pagina op te vragen en op zijn eigen systeem te plaatsen. Want dat is wat browsers doen.

Wat rest is aangeven dat je vindt dat de pagina's, inhoud en structuur en markup en style sheetsstylesheets van jou zijn, door een duidelijke copyright-vermelding op te nemen. En dan maar hopen dat mensen zich daar iets van aantrekken.

De crus is: als je niet wilt dat anderen met jouw ideeën en teksten aan de haal kunnen gaan, moet je ze niet op het internet publiceren, maar je hoeft een schending van je rechten niet zomaar over je kant te laten gaan. Mocht iemand toch onrechtmatig gebruik maken van jouw materiaal, dan kun je daar uiteraard wel tegen optreden. Je werk is in het Nederlandse en Europese rechtsgebied altijd automatisch beschermd volgens diverse auteurswetten. Kijk ook eens op mijn pagina over copyright op mijn site. Ook artikelen in mijn weblog van maart 2006 hebben Auteursrechten volgens de wet en Auteursrechten in de praktijk als onderwerp.

Overigens, ik vind wel dat het kopiëren van voor mij belangrijke zaken niet altijd heel eenvoudig hoeft te worden gemaakt en ik wil zeker voorkomen dat mensen zich uitgenodigd voelen om ongelimiteerd zaken van mijn site te plukken. Daarom staat in de kop van mijn pagina's onder meer de volgende declaratie opgenomen:

<meta http-equiv="imagetoolbar" content="no">

Waarmee ik dan in ieder geval weet te bereiken, dat in Internet Explorer de werkbalk voor afbeeldingen niet verschijnt, als de bezoeker de cursor op een plaatje laat rusten. Dat ging me nou net weer iets te ver.

Nog weer andere onderwerpen

Ook in mijn weblog besteed ik geregeld aandacht aan schrijven en ontwerpen voor het internet. In de archieven van mijn blog is daarom nog veel meer te vinden over webdesign. Een aantal van de artikelen tot nu toe is:

copyright © 2003-2005 Barbara de Zoete